Leacanabuaile Ring Fort

Patrząc dzisiaj na stare tysiącletnie kamienne budowle, na domy i obronne forty z reguły podziwiamy ludzi, którzy musieli w nich wtedy mieszkać. Nie dość, że czasy były bardzo niespokojne to i wygód takie mieszkanko  zbyt wiele nie oferowało. Trudno jest to sobie wyobrazić, zostają informacje zawarte w mądrych księgach, przedstawiające nam żywot człowieka z czasów panowania staroirlandzkich królów, wędrówek Świętego Patryka czy najazdów Wikingów. Jest jednak coś jeszcze…

Mówi się, że kolebką prehistorycznej Irlandii, jest Półwysep Dingle. To tam nagromadzona jest największa ilość zabytków po dawnych mieszkańcach z okresu prehistorycznego oraz wczesnego średniowiecza. To tam można podziwiać niezwykle efektownie położony kamienny fort bądź też kontemplować w ciszy, w środku 7 wiecznego wczesnochrześcijańskiego kościoła. Będąc w tym zakątku Zielonej Wyspy warto udać się jeszcze dalej na południe i wjechać na Półwysep Iveragh. W północnej części tej pięknej krainy, kilkadziesiąt kilometrów na zachód od Killorglin jest Ballycarbery Castle – nieopodal zamku znajduje się Leacanabuaile Stone Fort.

Ten kamienny fort został zbudowany w 6 wieku i pełnił obronną funkcję, dla zagrody bogatego właściciela ziemskiego. Otaczające wnętrze fortu mury mają ponad 3 metry grubości. Zrobiono je w ten sposób, że pomiędzy dwa mocne kamienie wsypano mnóstwo mniejszych kamyków i tym samym wypełniono pustą przestrzeń. Fort nie miał regularnego, okrągłego kształtu – mur dostosowano do istniejących tam skał i niewielkiej górki, na której została wzniesiona ta wiekowa budowla. Główne wejście znajdowało się we wschodniej ścianie. Dlaczego akurat tam? Ano dlatego, że z tej strony wiało stosunkowo najsłabiej.

Wewnątrz fortu, w jego zachodniej części są pozostałości okrągłego domu – wraz z otaczającym wszystko murem, najstarszego fragmentu całości, wybudowanego w 6 wieku. Ta kamienna chatka była najprawdopodobniej w kształcie ula. Licznie występujące clocháns, można napotkać między innymi na stokach Mount Eagles, pół kilometrowej góry tuż naprzeciwko Dunbeg Fort. Dopiero później (w 8 lub 9 wieku) dołączono do niego większy, kwadratowy domek. W środku tego starszego jest wejście do Souterraine (około 10 metrowe podziemne przejście), którym można przedostać się do małej wnęki wewnątrz muru. Natomiast z większego domu aż do głównego wejścia przeprowadzono odpływ odprowadzający wodę z fortu.

Oprócz tych dwóch domów, były dwa kolejne – w północnej i południowej części. Stanowiły one ścianę fortu i najpewniej trzymano w nich bydło oraz zapasy. Tuż obok tego ,,północnego” była kolejna, nieduża wnęka w murze. Być może również służyła jako spiżarnia a może po prostu była schronieniem?

Na koronę muru, który kiedyś miał co najmniej 2 metry wysokości wchodziło się jednymi z 10 schodów, ulokowanych w różnych częściach fortu. Można było stamtąd obserwować okolicę, czy też zbliżającego się wroga a gdy dodamy, że fort stoi na wzniesieniu skalnym, to można sobie wyobrazić, że widok z niego jest przedni.

W latach 1939/1940 w Leacanabuaile przeprowadzono wykopaliska, w których znaleziono żelazne noże i osełki, szpilki oraz grzebienie do włosów wykonane z kości. Wykopano także żarna (urządzenia do ręcznego mielenia zboża) i kamienne młyny, służące do mielenia pszenicy lub jęczmienia.

Znajdując się w tego typu miejscach zawsze się zastanawiam, a zarazem dziwię, jak te wszystkie społeczności wtedy żyły? Spoglądając kilkanaście wieków wstecz, z mojej dzisiejszej perspektywy, nasuwa się mnóstwo pytań: Jak sobie dawali radę? Jak zdobywali pożywienie? Czy mieli pieniądze? A może płacili towarami? Czy mieli do czynienia z najeźdźcami bądź rabusiami? A jeśli tak to jak często i w jaki sposób się bronili? Jak wyglądał zwykły, szeregowy dzień? Czy ludzie mieli jakikolwiek rozrywki? Jak daleko oddalano się od fortu? Co w sytuacjach gdy ktoś zachorował bądź odniósł kontuzję, czy wtedy pojawiał się jakiś znachor lub druid czy może sami próbowali się leczyć? Czy ludzie mieli jakiekolwiek pojęcie co dzieje się w innych krainach, skąd czerpali informacje? Czy wiedzieli o toczących się wojnach, kto sprawuje władzę, jakie są poszczególne królestwa? W tym miejscu przywołuję do tablicy Pendragona i liczę na jego konstruktywne i wyczerpujące odpowiedzi na nurtujące mnie pytania 🙂

Musiały to być niesamowicie ciężkie i niełatwe czasy. Gdyby jakimś cudem udało mi się przenieść w tamte lata, to byłaby to jedna wielka szkoła przetrwania. Bez dwóch zdań przeszedłbym szok, nie mając tych wszystkich udogodnień, którymi na co dzień się otaczam chyba nie dałbym rady. Ja pewnie miałbym spore problemy ale tamtejsi ludzie musieli stawiać czoła przeciwnościom i jakoś się to kręciło – nie mieli wyjścia i po prostu przeżywali. W ogóle trzeba na to spojrzeć w ten sposób, że mieszkańcy czasów tak zamierzchłych jak te, pamiętające kamienny fort Leacanabuaile, byli do życia odpowiednio przygotowani. Umieli radzić sobie w najprostszych sytuacjach , umiejętności potrzebne do przetrwania nabierali od najwcześniejszych lat, nie zaprzątali sobie głowy komputerami, telewizorami, modnymi ubraniami, sklepami, samochodami, rachunkami – musieli stawić czoła otaczającej ich rzeczywistości. A w moim odczuciu, była to rzeczywistość niewdzięczna, nasiąknięta chorobami, deszczem, wiatrem i zimnem , nierzadko przeszyta głodem i strachem. Oczywiście bogatszym żyło się pewnie łatwiej ale ci najbiedniejsi mieli pod górę i to oni musieli czuć na twarzy , ten hulający w kółko wiatr. No ale trzeba tu wpuścić trochę optymizmu. Było im ciężko, to fakt – jednak jakoś funkcjonowali, kolejne pokolenia przeżywały, więc słoneczko dla nich również świeciło.

Leacanabuile Fort zachował się w całkiem dobrym stanie. W porównaniu na przykład z fortem na Caherconree, był w stanie niemal idealnym. Mur otaczający wnętrze nie ma żadnego widocznego ubytku, domki w środku również stoją sobie tak samo jak stały w 9 wieku, wszędzie rośnie krótka trawa. Pewnie, że domy dawno straciły dach, mury się zmniejszyły ale nie ma się co temu dziwić. Wszakże uciekający czas raczej zabiera niż dobudowuje. Niemniej jednak w tym przypadku zabrał stosunkowo niewiele.

Chodziliśmy to tu, to tam, od jednego końca do drugiego. Właziliśmy w dziury ukryte w ścianach, spędzaliśmy czas w domkach, patrzyliśmy na wszystko z wysokości muru i w pewnym momencie zauważyliśmy tę oto budowlę:

Nie muszę dodawać, że czym prędzej się tam udaliśmy.